پر غرور و معطر

ز رستنی هایی بهشتی

و صلابتی اسطوره ایی

آن بالا

آنجا که کبک دری هر روز

طلوع سرخ خورشید را

به نظاره می نشیند

رازهایی هست

که مردمانی از نسل آسمان

سالها در سینه های فراخشان

نگاه داشته اند

و کینو

هنوز منتظر است

چشمان نافذ بزهای کوهی

تمام رموز طبیعت را

از نو فاش کند .

لزوم تلاش مضاعف

" لر چنین نیست که می پندارید "

سلام

زمان نسبتا زیادی از کم کاری این پنجره می گذرد . چند ماهی هست که تقریبا موضوع و مبحث تازه و چشمگیری در این وبگاه مورد برسی قرار نگرفته است . از علیداد هم که خبری نیست . ظاهرا او نیز چون دیگر همتباران خوش مرامش دیگر همچون سابق در راه و طریق با ارزش خود ثابت قدم نیست و گویی خیال ندارد به این وقفه ی چند ماهه خاتمه دهد .

از علیداد که بگذریم دیگر دوستان وب نویس هم احوال مشخص و روبراهی ندارند . متاسفانه حرکت قابل توجه و امیدبخشی که مدتی پیش در مجموعه ی وب نویسان قوم لر بوجود آمده بود و نوید بخش روزهایی خوب و درخشان در زمینه ی ادب ؛ فرهنگ و اعتلای جایگاه قوم لر به شمار می رفت کم کم به سستی و ضعف گرایید و نتیجتا امروز شاهد کم کاری و یا بعضا هرز کاری عزیزان همتبار هستیم .

آنچه در این بین مسلم است خواست قلبی همه ی همتباران است که هنوز خواهان کار و پژوهش در زمینه ی ارزش های قوم لر و بیان گوشه هایی از این فرهنگ غنی ست . ولی متاسفانه در این راستا هر یک از همتباران وب نویس با موانع و مشکلات شخصی ، کاری و اجتماعی چندی درگیر بوده فرصت کافی برای این قبیل امور فرهنگی نخواهد داشت .

طبیعی ست که در هر کار و پژوهشی مشکلات و موانع چندی وجود دارد که جز با همت و تلاش اشخاص درگیر حل و فصل نخواهد شد . همتباران لر پژو نیز از این قائده مستثنا نبوده لازم است آستین همت را بالا زده به پیشواز مشکلات بروند . تنها بدین شکل و رویه خواهیم توانست ذره ایی از دین گران خویش به قوم کبیرمان را ادا نموده فردا را در شرم و خجلت کم کاری به سر نبریم .

امید است با توکل بر خدای واحد ، و همکاری و تعاون بیش از پیش باز در این  راه  پر فراز و نشیب گام برداریم . انشاءالله

به دعوت وبلاگ اصالت بختیاری من نیز به بازی وبلاگی تحت عنوان زبان مادری دعوت شده ام.تا یک آرزو، یک اعتراف و یک دعا را برای شرکت در این بازی وبلاگی ارائه دهم. پیشنهاد این بازی وبلاگی توسط آقای " مجتبی هیودی " صورت گرفته است .

برای دیدن قواعد بازی می توانید به لینک زیر مراجعه کنید:

وبلاگ مندیر بهارون ( مجتبا هیودی)

آرزو : بخدا دلوم آرزو داره که بوونُم روزگار ظلمی نداره . بچون آدم (ع) سی هیچ و پیچ خین یکه نریزن وه  دل زمی .

اعتراف : اعتراف ایکنم که خاطرات پشتر  هِنین پشت سر یَک اِهمیرن ؛ مُ هم چی کنار کِل رَه کدُم تیر ایکشه ز زهما ایی روزگار نافِرنگ .

دعا: به امر خدا امیدوارم گپ و کچیر ایی دنیا هزار رنگ ، عزت و احترام یَکهِ نِیه کنن ؛ جنگ و گال و قی و چه دونم گرز کشی و گگه کشی هیچ جا دنیا راس نکنه به حق او خدایی که بالا سر و دلرحیمه .

روی مزاری نوشته بودند :

به ایلی که مردان جنگی بود

سر قبرشان شیر سنگی بود

نگاه کردم

نه ایلی بود

نه شیری سنگی

" یک جای کار لنگ می زند ، نمی بینید ؟؟ "

پیرمرد به معنای واقعی در حال یخ زدن بود این را می شد از لرزش محسوس زانوهایش حدس زد . نزدیک رفتم و سر صحبت را باز کردم . نمی دانم ؛ شاید سرمای هوا مرا هم به جنب و جوش وا داشته بود . سلام کردم و مقصدش را پرسیدم . طبق معمول مسافر ازنا بود . مقصد اکثر مسافران ترمینال الیگودرز ، شهر " ازنا " ست  و پس از آن خمین و اراک در الویت ها ی بعدی اند . البته بسیاری از مسافرین ازنا راهم ساکنین شهر های دیگری مثل درود و بروجرد تشکیل می دهند . ازنا  شهریست کوچک که بیشتر اعتبار خود را مدیون راه آهن و سنگ و سرماست . معادن متعدد سنگ  و مسیر راه آهن اهواز – تهران که از این شهر میگذرد ، زندگی را در این شهر سردسیر پر رنگ تر می کند . البته تمام رونق ازنا در این چند کلمه خلاصه نمی شود . برای مثال به محظ ورود به شهر اولین بنایی که توجه هر بیننده ایی را به خود جلب می کند ، سیلوی عظیم و سر به فلک کشیده ایست که احتمالا حلال بسیاری از مشکلات این مناطق است . همچنین شهرک صنعتی ازنا ، که آن هم بیشتر در زمینه ی سنگ و معدن و تا حدودی کارگاه های لوازم برودتی فعالیت دارد.

اما بحث ما در مورد ازنا و ساخت اقتصادی یا شهری آن نیست . برای اینکه بیش از این  رشته ی کلام را از کف ندهیم ، بهتر است به گفتگوی کوتاه خود با پیر مرد ابتدای بحث برگردیم .

پیر مرد تنها نبود . افراد زیادی اعم از زن و مرد و بچه همراه و همنوا با او در حال یخ زدن بودند . از چند نفری پرسیدم که چرا داخل ساختمان ترمینال -  جایی که می توان دست به دامان تک بخاری گرمابخش شد – منتظر مینی بوس نمی مانند . با تمسخر جواب دادند با این کار هیچ وقت نمی توانی در مینی بوس جایی داشته باشی ، چرا که خیل جمعیت مشتاق قبل از آنکه متوجه شوی تمام فضای مینی بوس را اشغال می کنند و تو مجبور خواهی شد سه ربع دیگر منتظر بمانی . از حرف هایشان پیدا بود که کار کشته و سرد و گرم چشیده ی این مسیر سرما زده اند . از قرار معلوم اکثر اوقات  اوضاع اینچنین است . نکته ی قابل توجه رضایت محسوس مردم بود . این مردم با اینکه می دانستند یک جای کار عیب دارد اما کمترین شکایتی بروز نمی دادند . حتی با اینکه جدیدا نرخ کرایه ها توسط عده ایی از رانندگان به شکل سرخود بالا رفته بود اما کمتر کسی لب به اعتراض می گشود . شاید دلیل این همه بی تفاوتی مشکلات به مراتب بزرگ تر این مردم بود . مسائلی که در طول روز تمام توان انسان را هدر داده جایی برای بحث و اعتراض باقی نمی گذارد .

بالاخره بعد از ساعتی معطلی سر وکله ی مینی بوس پیدا شد . وسیله ایی که از سر و ساختش پیدا بود خیلی بیشتر از آنچه به نظر می رسید عمر می کرد  . همانطور که می دانید بعد از سهمیه بندی بنزین ، توجه همگان به این وسیله ی پر سود و کم خرج جلب شد . حتی وسایل حمل ونقل عمومی که سالها از بازنشستگی شان می گذشت با صرف هزینه ایی اندک و بدست آوردن ظاهری نیمه معقول وارد خط حمل ونقل شدند .  این آهن پاره ی پر سود را مردی زخم خورده به حرکت در می آورد ." زخم اعتیاد " . از وجنات مایوس کننده ی راننده پیدا بود که سالهاست همنشین منقل و مواد و رویاست . به جرات می توان گفت اکثریت قریب به اتفاق رانندگان این مسیر را افراد معتاد به مواد مخدر تشکیل می دهند . با این اوصاف کسی حق اعتراض و اظهار نظر نخواهد داشت چرا که راننده مختار است افراد شاکی را بی معطلی با درصدی فحش و ناسزا پیاده کند . این حق وجدانی یک راننده ی معتاد است .

تمام صندلی ها پر شده بود . حتی من و پنج شش نفر دیگر هم  به خوبی از خجالت راهرو در آمده بودیم . نرسیده به محل های نظارت پلیس راه ، راننده با لحنی طلبکارانه از افراد مستقر در راهرو می خواست که برای دقایقی خم شوند ، طوری که از دید مامور پلیس مخفی بمانند . درست مثل مسافرین قاچاق . مطمئن باشید که این کلمات عین واقعیت است . می توانید امتحان کنید .  در مسیر به کرار متوجه جماعتی روستا نشین می شدم که با حالتی ملتمسانه خواستار توقف مینی بوس و سوار شدن بودند که راننده ی دلسوز ما با حرکت دست شرمندگی خود را ابراز می کرد . آنجا بود که فهمیدم اوضاع ما به مراتب بسیار روبراه تر از دیگر هموطنان روستانشینمان است . فکرش را بکنید ؛ با احوالات سیستم حمل و نقل عمومی که کم وبیش آشنا شدید ، حال فرض کنید مثلا مادری ساکن روستای شریف آباد بخواهد کودک بیمارش را به نزدیک ترین مرکز درمانی برساند . بعید است که وسیله ایی شخصی در راه خدا گامی برداشته آنها را به مقصد برساند . می ماند همین مینی بوس های اشباء شده از محموله های انسانی . قضاوت باشماست . آیا این شرایط کمترین مشابهتی با وضعیت نرمال و طبیعی دارد . من که معتقدم یک جای کار خراب است . مسئولین محترم می توانند دلایل مختلفی در تایید یا رد ادعاهای این جانب داشته باشند . مهم نیست . ممکن است مثل بسیاری از موارد دیگر راوی به انتقاد سیاه و سعی در ضعیف جلوه دادن مسئولین مربوطه  متهم شود . مطمئنا باز هم مهم نخواهد بود . تنها مسئله ایی که در این بین قابل بحث و برسی خواهد بود رسیدگی فوری به مردم و مشکلات متعدد آنهاست . متاسفانه تغییرات و اصلاحات انجام شده با کندی محسوسی همراه است و اقدامات بعضا به عمل آمده کوچکترین ضمانت اجرایی را به دنبال ندارند . با این شرایط رفته رفته برای این نگارنده ی کم ترین ثابت خواهد شد که یک جای کار که نه ، بی شک قسمت اعظم کار لنگ می زند -  سپاس –

" علیداد "

مردم دامنه های اشترانکوه ؛

خوب ، حقیقتش را بخواهید بنظرم آنها انسانهای خوشبختی هستند .این مردم سالهاست که  در دامنه ی رشته کوهی زیبا زندگی می کنند . بهار که برسد ، این دامنه های رویایی پر می شوند از رستنی های افسانه ایی . آویشن ، ریواس ، بن سرخ ، گلپر و .... . خلاصه بهشتی می شود معطر .

مردمی که در این دامنه های زیبا زندگی می کنند به خوبی با مفهوم چشمه و سنگ آشنایند . جوشش  یگانه ی روشنی از دل زمین . تابستان را فصل برداشت می دانند ، گردو ، بلوط و حتی زرشک وحشی ، اوه خدای من ؛ کم مانده بود ماهی های زیبای رودخانه ها را فراموش کنم . رودخانه های کوچک و بزرگی  از کنار پای اشترانکوه می گذرند . درست نمی دانم ماهی های این رودخانه ها از چه نوعی هستند اما احتمال می دهم قزل آلا باشند . مردم روستاهای اطراف کم و بیش با تور و ماهی و صید آشنایی دارند . اگر کمی در گستردن تور مهارت داشته باشند روزی خوبی در انتظارشان است .

با وجود پاییزی در آن حد شاعرانه اطمینان دارم که مردم این دیار روح بلندی دارند . پاییز اشترانکوه نوید عریانی درختان مختلف است . هیچ استثنایی نمی توان قائل شد . مگر کاچ های همیشه سبز و تا حدودی برخی انواع سرو .  درختان برهنه تا بهار سال بعد میزبان کلاغان پر شمار خواهند بود . پاییز که می رسد کم کم باید منتظر کلاغ ها بود . دسته های چند هزارتایی این پرندگان زیبا اما مورد بی مهری ، در ساعات مشخصی از صبح و عصر ، جلوه های زیبایی را در دامنه های اشترانکوه به نمایش می گذارند ، با همان صدای منحصر به فرد . البته کم نیستند طائران به مراتب زیبا تر و خوش طنین تر از زاغان این منطقه . باور کنید زندگی با تمام وجود در اطراف این رشته کوه پر عظمت موج می زند .

و اما زمستان ؛ جامه ی نیمه آماده ی سپیدی که پاییز کار دوختش را آغاز کرده بود ، زمستان به پایان می رساند . خلعتی از جنس برف ، برازنده ی شاهزاده ی رشته کوههای ایران ، فرزند راستین زاگرس ؛ اشترانکوه .

این منطقه زمستان را به معنای واقعی آن ترجمه می کند . برف و سوز و سرما . ساکنان دامنه ها طی سالیان متمادی شیوه ی استقامت و سرزندگی را از اشترانکوه آموخته اند . شبهای زمستان برای کودکان این منطقه نوید شب چله و قصه و خوراکی های مادر بزرگ است . بی گمان متعارف ترین خوردنی برای چنین شبی به یاد ماندنی  گندم برشته و گردو و کشمش است . هر چند نان دلچسب مخصوص این شبها و دیگر خوراکی های منحصر به فرد این منطقه را نباید از نظر دور داشت .

به هر صورت زندگی این مردمان سرشار از زیبایی ست . گرمی خانه های این منطقه حاصل یکدلی و صمیمیتی ست که این مردمان طی نسل ها از گذشته های دور به ارث برده اند . هر چند کم نیستند مشکلات ریز و درشتی که هر از چند گاهی شیرینی این زندگی زیبا را به کام اشترانکوه نشینان تلخ می کند ، اما مهم اطمینانیست که این مردم به اراده ی محکم خود داشته و دارند .

هر چند  به نسبت مدت کمی ست که با زندگی این مردم آشنا می شوم اما در همین زمان کم مسائلی را تجربه کرده ام که مطمئنا جای بحث و برسی دارد . در این مطلب کوتاه سعی شد گوشه ایی از زیبایی های این حریم بکر آورده شود هر چند  که حقیقتا در برابر واقعیت امر چیزی نیست که به چشم آید .

.....................................

روغن صنعتی و شقایق وحشی

خوب  ؛ همه چیز خیلی سریع اتفاق افتاد ، اون به یه مقدار کاه واسه حیووناش احتیاج داشت اما کو زمین بی صاحاب ؟ . مجبور شد سینه ی تپه ها رو ریش ریش کنه و دیم بکاره . اونم به شکل عمودی . نمی دونم می دونید یا نه ، میگن اینطوری شخم زدن ناهمواری ها باعث میشه آب بارون سریع تر و مخرب تر فرسایش رو انجام بده و سیلاب راه بیفته . حالا کوه و تپه ی وامونده به کنار ، خونه کاشونه ی خودش رو می خواد چیکار کنه معلوم نیس .

اگه یه دوربینی چیزی دم دستم بود خیلی خوب میشد . اونوقت می تونستم عمق فاجعه رو نشونتون بدم . بابا به قرآن این جوری به هیچ جا نمی رسیم . یکی میاد میگه شرکت راه سازی ام ، با بولدوزرش همه جای کوه و کمر رو خط میندازه واسه چی ؟ . واسه یه خط باریک شش هفت متری . دوباره فرداش میبینی یه بابایی دیگه بلدوزر استخدام کرده که چی بشه مثلا املاک اجدادیش رو واسش  مسطح کنه  . معلوم نیست کدوم لامصبی قله ی کوه رو به جد این بابا فروخته . خاک و خل برداری های بی حساب و کتاب که به کنار . اینگار حکم کردن تا یه موعد مقرر باس هیچ اثری از کوه یا چیزی شبیه اون نمونه .

دقیق که بشی می بینی چند درصد این خرابکاری رو مدیون دولت و واسته هاشیم یه مقدار قابل ملاحظه ش را هم از صدقه سری یه مشت فرصت طلب و یه عده نادون بهره مند شدیم . ببخشید اگه یه مقدار تند رفتم حقیقتش برنامه های خیلی مزخرفی این دور بر داره اتفاق میفته .

چند روز پیش نرسیده به ازنا یه تانکر حامل روغن صنعتی – نمی دونم خودشون می گفتن روغن چهل یه همچین چیزی – از جاده منحرف میشه و بله تمام روغن تانکر پخش میشه کنار جاده . حالا کنار جاده چیه زمین کشاورزی . خدا شاهده بیشتر از یه هفته که می رفتم و می اومدم حواسم بود ببینم کسی ، ارگانی ، نهادی چیزی میاد این منطقه رو پاکساری کنه . آقا یه هفته شد دو هفته کسی نیومد که نیومد . چرا !! دروغ نگم سر و کله ی چند نفری بیست لیتری به دست پیدا شد . لاشخورا اومده بودن با یه کاسه از روغن چاله چوله ها وردارن . هر چی باشه ما اینیم دیگه . البته بازم به معرفت اون فرصت طلب ها لااقل یه خورده از شدت فاجعه کم کردن . خلاصه اینم روزگار ما و محیط اطرافمونه . مطمئنن دوستان عزیز خاطراتی به مراتب پر رنگ تر از نقل ما سراغ دارن .

یه کسی چند وقت پیش بهم گفت فلانی ! الحق که عادم بد بین و منتقدی هستی . نمی تونی یه مدت نق نزنی و دنیا رو قشنگ ببینی و سرت به کار خودت باشه !! .  بهش گفتم :  دوست عزیز اومدم علف های رو تن تپه رو ببینم ، نمی دونستم تپه از خیلی وقت پیش دیگه تپه نیست . اومدم شقایقای کنار جاده رو ببینم ، اما روغن صورتشون رو پوشونده بود .!!!

" علیداد "

................................................

شنيده ام

كودكانت را

به اتهام بي ادبي

تنبيه مي كني

هروقت

ادب اجدادي خويش را

معصومانه زمزمه مي كنند

راستي

پدرمان چگونه سخن مي گفت ؟

با كدام گويش فراموش شده ؟

آتش زير تابه كه گر گرفت تازه نوبت خمير كردن بود . مادر ايل  نگاهش را تا بالاترين قله هاي زاگرس وسعت داد . از اينكه مي ديد هنوز جلوتر است احساس غرور مي كرد .  لحظه ايي بعد خورشيد ؛ از پشت دورترين گردنه هاي بختياري ، با قدم هايي آهسته  به وسعت نگاه او رسيده  بود  .

همچنان كه نگاهش مي كرد آهي كشيد . علارغم اندكي فرسودگي هنوز سر پا بود . مرد غمگينانه دلاوري هاي پدرش را به ياد مي آورد و به سنگ شيري مي نگريست كه بعد از گذشت سالها ؛ هنوز شير مردي هاي شير دلان بختياري را در ذهنش تداعي مي كرد .

آرام مي گريست و همه ي زيبايي هاي گذشته را به ياد مي آورد . مي دانست كه حق با اوست . باذ گشتي در كار نبود . آخرين كوچ ؛ لحظاتي ديگر آغاز مي شد و سالها بعد ، داستان  او و قومش به  افسانه ايي غريب مبدل مي شد كه روزگاري ، زاگرس آن را باور داشت .

باران خيال بي خيال شدن نداشت ، باد هم همينطور . آب اطراف چادر را گرفته بود و ديرك ها هم شرايط جالبي نداشتند . مرد خيالش از بابت گله آسوده بود ، چرا كه پيش از شروع اين ضيافت ، رمه ها را جابجا كرده بود . او سعي داشت ستون اصلي چادر را محكم كند ، چون به نظر نمي رسيد باد و طوفان به اين زودي ها قصد رفتن داشته باشند . آنطرف تر زن در حاليكه زير لب ذكر مي گفت ، نوزاد چند ماهه اش را محكم به سينه چسبانده بود . امن ترين مكان ممكن . همچنانكه شاهد تلاش مرد  براي سرپا نگاهداشتن چادر بود بي اختيار به آرامشي قلبي رسيد . آري ، هر چند ممكن بود تا دقايقي ديگر طوفان كاشانه ي ساده ي آنها را براي مدتي بر هم بزند ، و هر چند هر لحظه امكان داشت كه ستون اصلي چادر و تنها تكيه گاه محكم خانه از جا كنده شود ، اما زن از يك چيز مطمئن بود . اينكه او مردي دارد كه در بدترين شرايط ممكن مي تواند با اطمينان به او تكيه كند .

مي گفت بزهاي كوهي مقدس اند و قابل احترام . فقط زماني به شكار مي رفت كه واقعا لازم بود . تهيه ي خوراك ايل در شرايط دشواري . مي گفت تا وقتي كه زاگرس شكار داشته باشد ما هم خواهيم بود . مي گفت مرگ طبيعت نابودي ماست . امروز اما من چقدر دير به حقيقت حرف هايش رسيده ام . امروز كه گردنه هاي زاگرس در سكوتي غمبار فرو رفته اند و گويي گرد نيستي بر پيكر نحيف ايل و ايلياتي پاشيده شده است .